Τεργέστη 1796 ή 1797 – Πάρος 1840
«Δεν με νοιάζει τι θα γίνω αν είναι να ελευθερωθεί η πατρίδα μου. Όταν θα έχω χρησιμοποιήσει όλα όσα μπορώ να διαθέσω για την ιερή υπόθεση της ελευθερίας, θα τρέξω στο στρατόπεδο των Ελλήνων για να τους ενθαρρύνω με την απόφασή μου να πεθάνω, αν χρειαστεί, για την ελευθερία.»
[Λόγια της Μαντώ στον Γάλλο Rybaud]
Ο Νικόλαος Μαυρογένης με τη γυναίκα του Ζαχαράτη ζούσαν στην Τεργέστη της Ιταλίας. Εκεί απέκτησαν μια όμορφη και δυναμική κόρη. Τη βάφτισαν Αδαμαντία Μαγδαληνή, μα όλοι Μαντώ τη φώναζαν. Οι γονείς της τη μεγάλωσαν με το όνειρο μιας Ελλάδας Ελεύθερης και ανεξάρτητης. O πατέρας της έγινε μέλος της Φιλικής Εταιρείας κι εκείνη, αφού σπούδασε στην Τεργέστη αρχαία ελληνική φιλοσοφία και ιστορία, ξεκίνησε τον δικό της αγώνα ξεσηκώνοντας Ευρωπαίους και Έλληνες αρχικά από τη Μύκονο. Εκεί τέθηκε επικεφαλής των επαναστατημένων Ελλήνων.
Με δικά της έξοδα επάνδρωσε και εξόπλισε δυο πλοία με τα οποία καταδίωξε τους πειρατές που έκαναν επιθέσεις στα νησιά των Κυκλάδων. Με αφετηρία τη Μύκονο, η Μαντώ βοήθησε ενεργά στην απώθηση των Τούρκων. Με δική της πρωτοβουλία προσπάθησε να ξεσηκώσει με επιστολή της τις γυναίκες του Παρισιού αλλά και όλης τις Ευρώπης, ώστε να στηρίξουν τον αγώνα των Ελλήνων. Για τις ανάγκες του Αγώνα δεν δίστασε να ξοδέψει την περιουσία της, ακόμη και να πουλήσει τα κοσμήματά της, ώστε να βοηθήσει σε μεγάλες και κρίσιμες μάχες. Το 1823 μετακόμισε στο Ναύπλιο, για να μπορεί να βρίσκεται στο κέντρο της επανάστασης. Από εκεί, μέσα στη δίνη του πολέμου, γνωρίστηκε και αγάπησε τον Δημήτριο Υψηλάντη τον οποίο κι αρραβωνιάστηκε. Ήταν κάποιοι όμως φιλόδοξοι πολιτικοί που δεν είδαν με καλό μάτι τον αρραβώνα τους και βάλθηκαν να τον διαλύσουν. Δυστυχώς η ζωή δεν τα φέρνει πάντα όπως τα θέλουμε. O Δημήτριος ακύρωσε τον αρραβώνα και η Μαντώ στο Ναύπλιο αρχίζει να ζει εξαθλιωμένα, αφού δεν έχει πια περιουσία. Καμία βοήθεια από το κράτος, καμία σύνταξη, καμία επιστροφή από το τόσα χρήματα που ξόδεψε για τον Αγώνα.
Μετά το τέλος του πολέμου o Καποδίστριας της παραχώρησε ένα σπίτι στο Ναύπλιο και της απένειμε τιμητικά τον βαθμό της Αντιστρατήγου. Το 1840 επισκέφτηκε συγγενείς της στην Πάρο, όπου και πέθανε πάμφτωχη από τυφοειδή πυρετό. Η Μαντώ Μαυρογένους ήταν μια από τις γενναίες εκείνες γυναίκες της Ελληνικής Επανάστασης που έδωσαν όλη τους την ψυχή και το βιός για να ζήσουν σε μια ελεύθερη πατρίδα!
Από το βιβλίο «Δύο φορές το ’21»