«Γιατί τώρα ανήκεις στην Ελευθερία και στη Δόξα, ένα από τα λίγα, τ’ αθάνατα ονόματα που δεν γεννήθηκαν για να πεθάνουν»
Marco Bozzaris, του Fitz-Greek Halleck
(1790-1867)
Με τους στίχους αυτούς κλείνει το ποίημα που έγραψε για τον σπουδαίο αγωνιστή Μάρκο Μπότσαρη ο φιλέλληνας Αμερικανός ποιητής Fitz-Green Halleck. Ελάτε λοιπόν να γνωρίσετε την ηρωική αυτή μορφή που ενέπνευσε πολλούς ακόμη ποιητές και πεζογράφους.
Ο Μάρκος γεννήθηκε στο ξακουστό Σουλι το 1790 και ήταν ο δευτερότοκος γιος του οπλαρχηγού Κίτσου Μπότσαρη. Τα παιδικά του χρόνια τα πέρασε στο Σούλι και σύμφωνα με την παράδοση τα πρώτα γράμματα τα έμαθε από τον ιερομόναχο Σαμουήλ. Το 1807 τον βρίσκουμε στην Κέρκυρα να υπηρετεί στο Σύνταγμα Ηπειρωτών και Πελοποννήσιων που είχε ιδρύσει η Γαλλική διοίκηση. Λίγα χρόνια μετά, το 1814, γίνεται μέλος στη Φιλική Εταιρεία και συντάσσεται στον αγώνα των Ελλήνων. Μαζί με τον θείο του Νότη Μπότσαρη συνεργαστήκε με τις Σουλτανικές δυνάμεις εναντίον του Αλή Πασά πιστεύοντας στις ψεύτικες υποσχέσεις για επαναπατρισμό των Σουλιωτών στον τόπο τους, το Σούλι. Όταν όμως αντιλήφθηκαν την κοροϊδία, συμφώνησαν με τον Αλή Πασά να τον βοηθήσουν με αντάλλαγμα την επιστροφή τους στην πατρίδα.
Ακολούθησαν πολλές νικηφόρες μάχες τους Καμψάδες και στα Πέντε Πηγάδια και η κατάληψη των φρουρίων της Ρηιάσας και της Ρινάσσας. Όταν πια ο Μάρκος βγήκε νικητής στο Κομπότι της Άρτας (Ιούλιος 1821) και στην Πλάκα, τιμήθηκε με τον τίτλο του αρχιστράτηγου της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας. Οι υπόλοιποι οπλαρχηγοί όμως ζήλεψαν και τότε ο Μάρκος, δείχνοντας τις αγνές του προσθέσεις, έσκισε μπροστά τους τον τίτλο λέγοντας: «Όποιος το αξίζει, θα πάρει τον τίτλο αύριο μπροστά στον έχθρο».
Σημαντική όμως ήταν και η βοήθεια που έδωσε στους πολιορκημένους του Μεσολογγίου κατά τα τέλη του 1822. Τους επέτρεψε να κερδίσουν χρόνο και να ενισχύσουν τις οχυρώσεις ξεγελώντας τους Τούρκους καθώς τους παρέσυρε σε ψεύτικες διαπραγματεύσεις.
Το καλοκαίρι του 1823 Τουρκοαλβανικά στρατεύματα κινούνταν προς τη δυτική Ρούμελη. Ο Μάρκος, με τετρακόσιους πενήντα Σουλιώτες σχεδίασε επίθεση στους τέσσερις χιλιάδες Αλβανούς στρατιώτες του Μουσταή πασά της Κόδρας, που είχαν στρατοπεδεύσει στο Κεφαλόβρυσο του Καρπενησίου, αιφνιδιάζοντάς τους τη νύχτα της 8ης Αυγούστου. Ο εχθρός, όμως, παρά τον αρχικό πανικό αντέδρασε γρήγορα και η μάχη έληξε με οκτακόσιους νεκρούς Τούρκους αλλά και εξήντα Σουλιώτες. Ανάμεσά τους και ο Μάρκος Μπότσαρης.
Οι Σουλιώτες ,παρόλο που είχαν νικήσει, διέκοψαν την επίθεση και μετέφεραν το άψυχο σώμα του Αρχηγού τους στο Μεσολόγγι για να το ενταφιάσουν. Ο ήρωας κηδεύτηκε με μεγάλες τιμές στο Μεσολόγγι, σκεπασμένος με ένα κυανό ύφασμα. Οι Σουλιώτες, παρόλο που είχαν νικήσει, διέκοψαν την επίθεση και μετέφεραν το άψυχο σώμα του Αρχηγού τους στο Μεσολόγγι για να το ενταφιάσουν. Ο ήρωας κηδεύτηκε με μεγάλες τιμές στο Μεσολόγγι, σκεπασμένος με ένα κυανό ύφασμα.
Πρέπει όμως να πούμε πως πέρα από ήρωας ο Μάρκος ήταν και άνθρωπος του πνεύματος, αφού συνέταξε το 1809, όταν βρισκόταν στην Κέρκυρα, Ελληνοαλβανικό λεξικό, που κατατέθηκε από τον Γάλλο ΦΙλέλληνα Πουκεβίλ στην εθνική βιβλιοθηκή της Γαλλίας.
Τι είναι αυτό που θαυμάζεις στον Μάρκο Μπότσαρη;