Διαβάζω τα κείμενα και μαθαίνω τα απολυτίκια της Αγίας Φιλοθέης:
Σήμερα θα μιλήσουμε για μια επανάσταση που έγινε πριν απο την Επανάσταση του ’21. Χαρακτηρίστηκε «επανάσταση αγάπης». Έχετε ακούσει γι’ αυτήν; Πρωτεργάτης ήταν μία γυναίκα, η αγία Φιλοθέη, η κυρά της Αθήνας, όπως ονομάζεται. Τη γνωρίζετε;
Το 1522 μ.Χ. στην τουρκοκρατούμενη Αθήνα γεννήθηκε η μικρή Ρεγούλα, στην αρχοντική οικογένεια των Μπενιζέλων. Οι πλούσιοι και ευσεβείς γονείς της, Άγγελος Μπενιζέλος, δημογέροντας των Αθηνών, και Συρίγα Παλαιολόγου, έδειξαν ιδιαίτερη φροντίδα για τη χριστιανική ανατροφή και τη μόρφωση της πολυαγαπημένης τους μοναχοκόρης. Και η Ρεγούλα απο τα παιδικά της χρόνια ξεχώριζε για την ευφυΐα και την καλοσύνη της.
Πολύ νεαρή οι γονείς της την πάντρεψαν μ’ έναν από τούς άρχοντες της Αθήνας. Τρία χρόνια όμως μετά τον γάμο, ο σύζυγός της πέθανε. Έμεινε χήρα η Ρεγούλα, αλλά δεν θέλησε να κάνει δεύτερο γάμο. Είχε βαθιά μέσα της μία πολύ δυνατή επιθυμία: να δώσει όλη την περιουσία της και όλη τη ζωή της στον Χριστό, που πολύ αγαπούσε, και στον πονεμένο λαό της πατρίδας της.
Πραγματικά, μέσα στην πόλη της Αθήνας ιδρύει ένα πρωτότυπο μοναστήρι. Μέσα σ᾿αυτό λειτουργούσε:
– σχολείο, για να μαθαίνουν γράμματα τα υπόδουλα Ελληνόπουλα
– βιοτεχνικό εργαστήριο, για να μαθαίνουν τα νεαρά κορίτσια να ράβουν και να υφαίνουν
– ξενώνας, στον οποίο έβρισκαν καταφύγιο όσες Ελληνίδες κινδύνευαν από τη μανία των Τούρκων.
Το μοναστήρι της Αθηναίας αρχόντισσας έγινε μια μεγάλη αγκαλιά. Ποιος φτωχός έφυγε από κει με άδεια χέρια; Ποιος πεινασμένος δεν χόρτασε; Ποιος γέροντας, ποιο ορφανό, ποιος πονεμένος δεν βρήκαν συμπαράσταση; Η ίδια η Ρεγούλα, ηγουμένη πλέον με τ΄ όνομα Φιλοθέη, και οι μοναχές που ήταν μαζί της πρόσφεραν απλόχερα την αγάπη τους. Όλη την περιουσία τους και όλη τη ζωή τους την έταξαν σ’ αυτόν τον μεγάλο σκοπό: ν’ αγαπούν τον Θεό και να σκορπούν γύρω τους τη δική Του αγάπη. Ακούραστες έτρεχαν όλη τη μέρα και θερμά προσεύχονταν μέχρι αργά τη νύχτα. Μέσα στη σκλαβωμένη Αθήνα έμοιαζε το μοναστήρι τους με λαμπάδα αναμμένη, που έδινε ελπίδα και φως στους φτωχούς ραγιάδες. Αυτό το φως όμως δεν το άντεξε ο τούρκος κατακτητής. Θέλησε βίαια να το σβήσει.
Δίνουν εντολή οι οθωμανικές αρχές να συλληφθεί η Φιλοθέη. Τη ρίχνουν στη φυλακή και τη βασανίζουν αλύπητα. Μεσολαβούν ευτυχώς οι δημογέροντες της Αθήνας και πετυχαίνουν την αποφυλάκισή της.
Τι κάνει στη συνέχεια η Φιλοθέη; Σταματά τη δράση της; Ασφαλώς όχι!
Γι’ αυτό ζει, για ν’ αγαπά τον Θεό κι όλους τους πονεμένους. Σαν χείμαρρος η αγάπη της ξεχύνεται παντού! Αποφασίζεται όμως και πάλι η σύλληψή της.
Ήταν 2 Οκτωβρίου 1588, αργά το βράδυ. Ξημέρωνε του αγίου Διονυσίου του Αρεοπαγίτου, του πολιούχου της Αθήνας. Σ’ ένα από τα μετόχια του μοναστηριού τελείται ολονύκτια αγρυπνία. Εκεί βρίσκεται και προσεύχεται η Φιλοθέη, όταν ξαφνικά ορμούν μες στον ναό Τούρκοι. Τη σέρνουν βάναυσα έξω και αρχίζουν άγρια να τη μαστιγώνουν. Γέμισε το σώμα της πληγές. Δεν σταματούν όμως να τη χτυπούν, μέχρι που την αφήνουν σχεδόν ετοιμοθάνατη. Τόσο βαριά την τραυμάτισαν που, παρά τις φροντίδες όλων όσοι την αγαπούσαν, δεν άντεξε. Λίγους μήνες μετά, στις 19 Φεβρουαρίου 1589, ξεψύχησε.
Κάθε χρόνο τέτοια μέρα, στις 19 Φεβρουαρίου, η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη της. Το λείψανό της φυλάγεται στον μητροπολιτικό ναό των Αθηνών. Με το όνομα της σχετίζονται κάποιες περιοχές της Αθήνας: η Φιλοθέη, η Καλογρέζα, το Ψυχικό. Το Ψυχικό ονομάστηκε έτσι από ένα «ψυχικό», από ένα καλό δηλαδή πού έκανε η πονόψυχη αγία Φιλοθέη. Άνοιξε σ’ εκείνο το μέρος με δικές της δαπάνες ένα πηγάδι. Ήξερε ότι πολλοί φτάνοντας στην Αθήνα από τα γύρω χωριά περνούσαν από ‘κεί, και ήθελε ν’ ανακουφίσει τη δίψα τους! Πόσα, στ’ αλήθεια, μπορεί να επινοήσει και να κατορθώσει μία ψυχή, όταν αγαπάει αληθινά τον Θεό!
Θυσία για τον Χριστό και την πατρίδα
Στα δύσκολα χρόνια της Τουρκοκρατίας εδώ στην πατρίδα μας πολλοί προτίμησαν, όπως η αγία Φιλοθέη, να θυσιάσουν τη ζωή τους παρά ν’ αλλάξουν την πίστη τους. Ονομάζονται νεομάρτυρες, γιατί μαρτύρησαν στα νεότερα χρόνια της ιστορίας μας. Οι νεομάρτυρες μοιάζουν με ολάνθιστα λουλούδια μέσα στη βαρυχειμωνιά θυμηθείτε την αγία Κυράννα, με αναμμένες λαμπάδες μες στο βαθύ σκοτάδι της σκλαβιάς! Κράτησαν άσβεστη μέσα τους την αγάπη στον Χριστό και στην πατρίδα. Αν δεν υπήρχαν αυτοί, ίσως εμείς σήμερα να μη ζούσαμε σε μια ορθόδοξη και ελεύθερη Ελλάδα.
Κι είναι αλήθεια πως όποιος αγαπά τον Χριστό, αυτός νοιάζεται και για την πατρίδα. Όποιος είναι του Χριστού, αυτός μπορεί να κάνει θυσίες και για τους άλλους. Όλα τα θυσίασε η αγία Φιλοθέη, και την περιουσία της και τη ζωή της. Η αγάπη του Χριστού της έδινε τόση δύναμη και ηρωισμό!
Θα θέλατε άραγε να μοιάσετε κι εσείς στην αγία Φιλοθέη στον ηρωισμό και στην αγάπη της; Ας είστε μικρά παιδιά, στο Δημοτικό ακόμη. Αν από τώρα αγαπάτε τον Χριστό και την πατρίδα, αν μάθετε από τώρα να κάνετε κάποιες μικρές θυσίες για τους άλλους, μπορούμε να ελπίζουμε ότι και στα απόμενα χρόνια θα έχει να δείξει η ιστορία μας μεγάλες μορφές, που θα βγουν από σας! Και τότε, παρά τις δοκιμασίες της, η Ελλάδα μας δεν θα χαθεί!
Σαν την αγία Φιλοθέη θέλω κι εγώ ν’ αγωνιστώ!
Χριστό κι Ελλάδα στην καρδιά μου σαν θησαυρό να τα κρατώ!
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος δ’. Ταχὺ προκατάλαβε.
Ὅσιων τὴν ἔλλαμψιν, εἰσδεδεγμένη σεμνή, τὴν πάλιν ἐφαίδρυνας, τῶν Ἀθηναίων τὴ σῆ, ἀσκήσει καὶ χάριτι, σὺ γὰρ ἐν εὐποιίαις, διαλάμπουσα Μῆτερ, ἤθλησας δι’ ἀγάπην, εὐσεβῶς τοῦ πλησίον διὸ σὲ ὢ Φιλοθέη, Χριστὸς ἐδόξασε.
Έτερον Ἀπολυτίκιον
Ἦχος πλ. α’. Τὸν συνάναρχον Λόγον.
Ἀθηναίων ἡ πόλις ἡ περιώνυμος Φιλοθέην τιμᾷ τὴν ὁσιομάρτυρα καὶ ἀσπάζεται αὐτῆς τὸ θεῖον λείψανον, ὅτι ἐβίωσε σεμνῶς καὶ μετήλλαξε τὸ ζῆν ἀθλήσει καὶ μαρτυρίῳ, καὶ πρεσβεύει πρὸς τὸν Σωτῆρα, διδόναι πᾶσι τὸ θεῖον ἔλεος.