Ἦχος α΄.
Χριστὸς γεννᾶται· δοξάσατε.
Χριστὸς ἐξ οὐρανῶν· ἀπαντήσατε.
Χριστὸς ἐπὶ γῆς· ὑψώθητε.
ᾌσατε τῷ Κυρίῳ πᾶσα ἡ γῆ,
καὶ ἐν εὐφροσύνῃ,
ἀνυμνήσατε λαοί·
ὅτι δεδόξασται.
Τι μας λέει το τροπάριο αυτό;
Γεννιέται ο Χριστός, δοξάστε Τον! Χριστός κατεβαίνει από τους Ουρανούς, Θεός δηλαδή κατέρχεται από τους Ουρανούς για να γίνει άνθρωπος και να μας σώσει, πηγαίνετε να τον συναντήσετε. Χριστός στη γη, ο Θεός έγινε άνθρωπος, τώρα μπορείτε κι εσείς να ανεβείτε στους ουρανούς μαζί Του! Ψάλτε λοιπόν άσματα στον Κύριο, όλοι οι κάτοικοι της γης αλλά και τα ζώα, τα δένδρα, η πλάση, και με ευφροσύνη, λαοί, κάτοικοι όλου του κόσμου, να υμνήσετε ότι ήταν, είναι και θα είναι δοξασμένος ο αληθινός Θεός που συγκαταβέβηκε κατ’ αυτόν τον τρόπον να σώσει το πλάσμα Του.
Σύντομη μουσική ανάλυση
Όπως βλέπουμε και από τους στίχους, οι τρεις πρώτοι αποτελούν μία ενότητα, καθώς ξεκινάνε με τη λέξη “Χριστός” και καταλήγουν σε μια προστακτική, όπου ο υμνωδός μάς προτρέπει να κάνουμε κάτι. Στον δε τρίτο στίχο ολοκληρώνεται με την πτώση στη μελωδία η πρώτη αυτή νοηματική ενότητα, θα λέγαμε και αρχίζει η δεύτερη. Στη λέξη «ανυμνήσατε», δηλαδή υμνήστε με φωνή δυνατή που φτάνει έως άνω, στον ουρανό, η μελωδία ανεβαίνει ψηλά· ακολουθεί, δηλαδή, το νόημα.
Ο ήχος των καταβασιών είναι ο πρώτος (α΄), που διακρίνεται για τον χαρμόσυνο χαρακτήρα του και τη στιβαρότητά του.
Τι είναι οι καταβασίες;
Οι καταβασίες είναι τροπάρια που ψάλλονται στο τέλος της κάθε ωδής (οι ωδές είναι 9 στον αριθμό αλλά ψάλλονται μόνο οι 8, διότι η β΄ ωδή είναι πένθιμη και το περιεχόμενό της όχι ταιριαστό σε εορτασμούς και πανηγύρεις) και λέγονται έτσι επειδή οι δύο χόροι κατέβαιναν από τα στασίδια τους, συνευρίσκονταν στο κέντρο του σολέα ή του ναού και έψελναν τα τροπάρια αυτά από κοινού.