Τι είναι το Ψαλτήρι; Σε ποιες περιπτώσεις μπορεί να το χρησιμοποιεί κάποιος;
Το Ψαλτήριον είναι ποιητικό βιβλίο, ένα από τα 49 βιβλία της Παλαιάς Διαθήκης. Περιέχει 150 ψαλμούς που είναι ποιητικά κείμενα του Δαυίδ και άλλων, γραμμένα σε διάστημα πολλών ετών 10ος έως 5ος αι π.Χ. Οι ψαλμοί είναι γαλήνη ψυχής, ομιλία προς Θεόν, συγκέντρωση αγγέλων και απομάκρυνση δαιμόνων, η φωνή της Εκκλησίας που μελωδεί.
Το Ψαλτήριον ή βιβλίο των Ψαλμών οφείλει το όνομά του στο έγχορδο μουσικό όργανο ψαλτήριο που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Ισραηλίτες αλλά και άλλοι αρχαίοι λαοί (στη λατρεία του Θεού στην Παλαιά Διαθήκη επιτρεπόταν τότε να χρησιμοποιούνται και μουσικά όργανα).
Το Ψαλτήριον είναι το κατ’ εξοχήν βιβλίο προσευχών τής Εκκλησίας. Δεν υπάρχει Ακολουθία τής Εκκλησίας πού να μην περιλαμβάνει Ψαλμούς ή έστω ψαλμικούς στίχους. Είναι μεγάλος θησαυρός, διδάσκαλος προσευχής και σχολείο τής πνευματικής ζωής. Ο Μέγας Αθανάσιος γράφει ότι στο Ψαλτήριο περιλαμβάνονται όλες οι καταστάσεις της ανθρώπινης ζωής και ψυχής. Και άλλοι άγιοι Πατέρες, αρχαίοι και σύγχρονοι, πολύ το επαινούν και το συνιστούν.
Καλό είναι ο κάθε πιστός νέος, αλλά και ο κάθε πιστός να το χρησιμοποιεί· όχι μόνο σε κάποιες περιστάσεις, αλλά να το μελετά τακτικά και να προσεύχεται με αυτό, ώστε να εξοικειώνεται συνεχώς με το Ψαλτήρι. Κι αυτό γιατί η αλήθεια είναι ότι το Ψαλτήριο σε αρκετά σημεία είναι δυσνόητο. Όταν όμως κανείς εξοικειωθεί μαζί του, γίνεται πολύ αγαπητό μελέτημά του και οι Ψαλμοί αγαπημένες του προσευχές. Νιώθει ότι γράφτηκαν για εκείνον. Αντλεί από αυτό πολλή δύναμη και παρηγοριά.
Δύο ψαλμοί που αναγινώσκονται ιδιαιτέρως την Μεγάλη Εβδομάδα είναι οι ψαλμοί 19 και 20. Πάμε να διαβάσουμε τον 19ο ψαλμό:
2 Ἐπακούσαι σου Κύριος ἐν ἡμέρᾳ θλίψεως, ὑπερασπίσαι σου τὸ ὄνομα τοῦ Θεοῦ Ἰακώβ.
3 ἐξαποστείλαι σοι βοήθειαν ἐξ ἁγίου καὶ ἐκ Σιὼν ἀντιλάβοιτό σου.
4 μνησθείη πάσης θυσίας σου καὶ τὸ ὁλοκαύτωμά σου πιανάτω. (διάψαλμα).
5 δῴη σοι Κύριος κατὰ τὴν καρδίαν σου καὶ πᾶσαν τὴν βουλήν σου πληρώσαι.
6 ἀγαλλιασόμεθα ἐν τῷ σωτηρίῳ σου καὶ ἐν ὀνόματι Κυρίου Θεοῦ ἡμῶν μεγαλυνθησόμεθα. πληρώσαι Κύριος πάντα τὰ αἰτήματά σου.
7 νῦν ἔγνων ὅτι ἔσωσε Κύριος τὸν χριστὸν αὐτοῦ· ἐπακούσεται αὐτοῦ ἐξ οὐρανοῦ ἁγίου αὐτοῦ· ἐν δυναστείαις ἡ σωτηρία τῆς δεξιᾶς αὐτοῦ.
8 οὗτοι ἐν ἅρμασι καὶ οὗτοι ἐν ἵπποις, ἡμεῖς δὲ ἐν ὀνόματι Κυρίου Θεοῦ ἡμῶν μεγαλυνθησόμεθα.
9 αὐτοὶ συνεποδίσθησαν καὶ ἔπεσαν, ἡμεῖς δὲ ἀνέστημεν καὶ ἀνωρθώθημεν.
10 Κύριε, σῶσον τὸν βασιλέα, καὶ ἐπάκουσον ἡμῶν, ἐν ᾗ ἂν ἡμέρᾳ ἐπικαλεσώμεθά σε.
Απόδοση/Ερμηνεία
2 Είθε, ω βασιλιά, να εισακούσει ο Κύριος την δέησή σου κατά την ημέραν αυτήν της μεγάλης θλίψεως· είθε το παντοδύναμον όνομα του Θεού του ισραηλιτικού λαού να σε υπερασπίσει εναντίον των εχθρών μας.
3 Είθε να σου στείλει ο Κύριος βοήθεια από τον ιερόν του ναόν και να σε προστατεύσει από το όρος Σιών.
4 Είθε να ενθυμηθεί και να δεχθεί όλες τις θυσίες που του προσέφερες, και αυτό που θυσίασες και έβαλες πάνω στο θυσιαστήριο να καεί, να θεωρηθεί καλό και σπουδαίο!
5 Είθε ο Κύριος να σου δώσει σύμφωνα με τις άγιες επιθυμίες της καρδίας σου και να εκπληρώσει κάθε αγαθή επιθυμία και απόφασή σου, χαρίζοντας σε σένα νίκη ενάντια στους εχθρούς σου.
6 Τότε όλοι θα ευφρανθούμε και θα χαρούμε για τη σωτηρία που λάβαμε. Και στο όνομα και με την δύναμη του απείρου Θεού μας θα αναδειχθούμε μεγάλοι και ένδοξοι. Είθε λοιπόν ο Κύριος να εκπληρώσει όλα τα αιτήματα της προσευχής σου.
7 Τωρα εγώ γνωρίζω καλά ότι ο Κυριος θα σώσει οπωσδήποτε τον βασιλέα, τον οποίον αυτός έχρισε. Θα ακούσει και θα κάμει δεκτά τα αιτήματα της προσευχής του από τον ένδοξον ουράνιον θρόνον του. Με θαυματουργικές επεμβάσεις της παντοδύναμης δεξιάς Του θα μας δώσει την σωτηρίαν και τον θρίαμβον.
8 Εκείνοι μεν οι εχθροί έρχονται εναντίον μας με πολεμικά άρματα και με το φοβερό ιππικό τους. Εμείς όμως με το παντοδύναμον όνομα του Κυρίου και Θεού μας θα θριαμβεύσουμε εναντίον των.
9 Και για δες!, αυτοί περιδικλώθησαν, εσκόνταψαν και έπεσαν, εμείς όμως σηκωθήκαμε επάνω, σταθήκαμε όρθιοι, νικητές.
10 Κύριε, σώσε τον βασίλεα και άκουσε την προσευχή μας όποια μέρα κι αν σε επικαλεστούμε.