Ἕνα μεγάλο πρόβλημα δημιουργήθηκε στούς κόλπους τῆς Ἐκκλησίας καί κατ’ ἐπέκταση στή σκέψη τῶν Ἀποστόλων. «Ἄρχισαν παράπονα τῶν Ἑλληνιστῶν κατά τῶν Ἑβραίων, διότι παραμελοῦνταν στήν καθημερινή διανομή οἱ χῆρες αὐτῶν» (Πραξ. 6:1).
Ἡ λύση δόθηκε ἀπό τούς ἀποστόλους:
– Δέν εἶναι σωστό νά ἀφήσουμε ἐμεῖς τόν λόγο τοῦ Θεοῦ καί νά ὑπηρετοῦμε σέ τραπέζια. Ἀναζητῆστε, λοιπόν, ἀδελφοί, ἑπτά ἄνδρες μεταξύ σας πού νά χαίρουν καλῆς φήμης, πλήρεις ἀπό Ἅγιο Πνεῦμα καί σοφία, τούς ὁποίους θά τοποθετήσουμε στό ἔργο αὐτό. Ἐμεῖς ἀπό τήν ἄλλη πλευρά θά ἀφοσιωθοῦμε στήν προσευχή καί στήν ὑπηρεσία τοῦ κηρύγματος.
Ἔτσι ἐκλέχθηκαν ἑπτά διάκονοι γιά τήν φιλανθρωπική διακονία τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ. Ἦταν ὁ Στέφανος, ὁ Φίλιππος, ὁ Πρόχορος, ὁ Νικάνορας, ὁ Τίμωνας, ὁ Παρμενάς καί ὁ Νικόλαος, πού ἀνέλαβαν τήν ἀποστολή τους ἀφοῦ πρῶτα οἱ ἀπόστολοι «προσευχήθηκαν καί ἔβαλαν τά χέρια πάνω στά κεφάλια αὐτῶν».
Ὁ ἀρχιδιάκονος Στέφανος λιθοβολήθηκε ὕστερα ἀπό τή θεσπέσια ὁμολογία του ἐνώπιον τῶν ἀρχόντων τοῦ Ἰσραήλ. Κήρυξε πρῶτα μέ λόγο τόν Λόγο τοῦ Θεοῦ καί στή συνέχεια Τόν δίδαξε μέ τίς πράξεις του. Ἔγινε, τέλος, μιμητής Χριστοῦ συγχωρῶντας αὐτούς πού τόν λιθοβολοῦσαν καί παρέδωσε τό πνεῦμα του. Ἡ μνήμη του τιμᾶται στίς 27 Δεκεμβρίου.
Ὁ Πρόχορος, μετά τή διακονία τῶν φτωχῶν ἀδελφῶν, ἀκολούθησε τά χνάρια τοῦ ἁγίου Ἰωάννη τοῦ Θεολόγου στήν ἱεραποστολική του δράση. Ὑπῆρξε γραμματέας τοῦ ἁγίου Ἰωάννη τοῦ Θεολόγου στήν συγγραφή τοῦ ἱεροῦ βιβλίου τῆς Ἀποκαλύψεως. Ἔπειτα, ἔγινε ἐπίσκοπος Νικομήδειας καί, ἀφοῦ ποίμανε τούς νεοφώτιστους Χριστιανούς γιά ἀρκετά χρόνια, ἀναπαύθηκε ἐν εἰρήνῃ. Ἡ μνήμη του τιμᾶται στίς 28 Ἰουλίου.
Ὁ Ἅγιος Νικάνωρ, κατά τόν Ἅγιο Νικόδημο, ἐκτελῶντας κι αὐτός, πέραν τῶν διακονικῶν του καθηκόντων, ἔργο εὐαγγελιστῆ, διδάσκοντας μέ δύναμη τήν αἰώνια ζωή πού ἔφερε ὁ Ἰησοῦς Χριστός, τόν Σταυρό καί τά Πάθη Του, σφαγιάστηκε ὡς πρόβατο, μαζί μέ δύο χιλιάδες ἀκόμη πιστούς, ἀπό τά χέρια τῶν Ἰουδαίων, τήν ἡμέρα πού μαρτύρησε και ὁ ἀρχιδιάκονος ἅγιος Στέφανος μέ λιθοβολισμό. Ἡ μνήμη του τιμᾶται στίς 28 Ἰουλίου.
Ὁ Ἅγιος Παρμενάς, καθώς διακονοῦσε τον Λόγο τοῦ Θεοῦ στό ἔργο τῆς Ἐκκλησίας, ἀσθένησε βαριά καί παρέδωσε τήν ψυχή του στόν Ὕψιστο μπροστά στούς Ἁγίους Ἀποστόλους. Ἡ μνήμη του τιμᾶται στίς 28 Ἰουλίου.
Ὁ Ἅγιος Τίμων χειροτονήθηκε ἀπό τούς Ἁγίους Ἀποστόλους ἐπίσκοπος Βόστρας τῆς Ἀραβίας. Ἀφοῦ κήρυξε τό Εὐαγγέλιο καί γαλούχησε πολλούς στά χριστιανικά νάματα, ξυλοκοπήθηκε ἄγρια καί ρίχθηκε στή φωτιά ἀπό τούς ἀπίστους. Ἡ μνήμη του τιμᾶται στίς 28 Ἰουλίου.
Ὁ διάκονος Φίλιππος εἶχε τέσσερις κόρες καί κατέστη συνεργάτης τοῦ Ἀποστόλου Παύλου. Μετά τή διακονία τῶν φτωχῶν, ἀκολούθησε ἱεραποστολική πορεία καί κήρυξε στή Σαμάρεια ὅπου ἔκανε χριστιανό τόν Σίμωνα τόν μάγο. Βάπτισε ἐπίσης τόν εὔνουχο ἀξιωματικό τῆς βασίλισσας Κανδάκης τῆς Αἰθιοπίας. Μετά κήρυξε σέ δυό πόλεις, τήν Ἄζωτον καί τήν Τράλλη, ἡ ὁποία βρισκόταν στή Μικρά Ἀσία. Βάπτισε πολλούς Χριστιανούς καί, ἀφοῦ ἔχτισε ναό, τελείωσε τόν ἐπίγειο βίο του ἐν εἰρήνῃ. Ἡ μνήμη του τιμᾶται στίς 11 Ὀκτωβρίου.
Γιά τόν διάκονο Νικόλαο, προσήλυτο Ἀντιοχέα, οἱ πληροφορίες μας εἶναι πενιχρές. Μερικοί ἱεροί συγγραφεῖς τόν συνδέουν μέ τήν αἵρεση τῶν Νικολαϊτῶν, πού ἀναφέρεται στήν Ἀποκάλυψη. Ὁ Κλήμης ὅμως ὁ Ἀλεξανδρεύς, ὑποστηρίζει ὅτι δέν ἔχει σχέση μέ τήν αἵρεση τῶν Νικολαϊτῶν. Οἱ Νικολαΐτες ὀνομάζονταν καί Βαλααμίτες, ἐπειδή τό ὄνομα Βαλαάμ ἀποδόθηκε Νικόλαος στά ἑλληνικά (Παναγιώτης Χρήστου κ.ἄ.). Δέν εἶναι γνωστή σε ἐμᾶς ἡ ἡμέρα τῆς ἑορτῆς του.