Ἀνάμνησις τοῦ ἐν οὐρανῷ (ὑπεράνω τῆς Ἱερουσαλήμ)
φανέντος σημείου τοῦ Τιμίου Σταυροῦ.
Ἀπολυτίκιον.
Ἦχος α΄
Τοῦ Σταυροῦ σου ὁ τύπος νῦν ὑπὲρ ἥλιον ἔλαμψεν,
ὄνπερ ἐξ ὄρους ἁγίου, τόπῳ Κρανίου ἐφήπλωσας,
καὶ τὴν ἐν αὐτῷ σου Σῶτερ ἰσχὺν ἐτράνωσας,
διὰ τούτου κρατύνας καὶ τοὺς πιστοὺς Βασιλεῖς ἡμῶν,
οὓς καὶ περίσῳζε διαπαντὸς ἐν εἰρήνῃ,
πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου Χριστὲ ὁ Θεός,
καὶ σῶσον ἡμᾶς.
Τῇ τοῦ Σταυροῦ σου δυνάμει ὁ Θεός,
ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς.
Ἡ πρώτη ἐμφάνιση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ ἔγινε στόν Μεγάλο Κωνσταντῖνο, μέ τό θριαμβευτικό ἔμβλημα τῆς νίκης: «ἐν τούτῳ νίκα». Ἐδῶ ἔχουμε μιά ἄλλη ἐμφάνιση, πού ἔγινε στήν Ἱερουσαλήμ, περίπου τό 346 μ.Χ. Τότε ἀρχιεπίσκοπος Ἱεροσολύμων ἦταν ὁ Κύριλλος (18 Μαρτίου) καί βασιλιᾶς ὁ Κωνσταντῖνος, γιος τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου.
Ἡ ἐμφάνιση αὐτή ἔγινε στίς 7 Μαΐου, κατά μιά τῶν ἡμερῶν τῆς Πεντηκοστῆς. Ἦταν ἡ ὥρα (βυζαντινή) τρίτη, ὅταν ξαφνικά στόν οὐρανό φάνηκε ὁ Τίμιος καί Ζωοποιός Σταυρός, σχηματισμένος ἀπό ἐκθαμβωτικό φῶς, πάνω ἀπό τόν Γολγοθᾶ, μέχρι καί τό ὄρος τῶν Ἐλαίων. Τό ὑπερφυσικό αὐτό θέαμα προκάλεσε μεγάλο θαυμασμό καί συγκίνηση σέ ὅλους τούς εὑρισκόμενους στήν Ἱερουσαλήμ. Νέοι καί γέροι, γυναῖκες καί παιδιά, ὅλοι μαζί, ἔτρεξαν στήν ἐκκλησία καί μέ πολλή χαρά καί θερμή κατάνυξη εὐχαρίστησαν καί δόξασαν το Θεό, τόν Κύριο μᾶς Ἰησοῦ Χριστό, πού ἁγίασε τό ξύλο τοῦ σταυροῦ καί κατέστησε τό σημεῖο αὐτοῦ ἰσχυρότατο ὅπλο τῶν ἀγωνιζόμενων χριστιανῶν κατά τοῦ διαβόλου.