Πάμε να βρούμε σε ποια περιοχή είπε ο Κύριος
την σημερινή παραβολή.
Απάντηση: Καθοδόν προς Ιεροσόλυμα, λίγες ημέρες πριν την συνάντηση
με τους δέκα λεπρούς στην περιοχή της Σαμαρείας.
Σε ποιους απευθύνεται η παραβολή;
Τις παραβολές όπως είπαμε ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός τις έλεγε προκειμένου να διδάξει αυτούς που θα αντιδρούσαν πολύ άσχημα αν τους έλεγε απευθείας το πρόβλημά τους και το λάθος που κάνουν, ιδιαιτέρως τους Γραμματείς και τους Φαρισαίους, οι οποίοι όπως είδαμε και την προηγούμενη Κυριακή είναι κυριευμένοι από το πάθος της υπερηφάνειας και δεν δέχονται να ακούσουν τον λόγο του αληθινού Θεού, καθότι οι ίδιοι δικαιώνουν τους εαυτούς τους ως οι πλέον καλοί τηρετές του νόμου του Θεού.
Ομοίως, και σ’ αυτήν την παραβολη ο Χριστός παρουσιάζει ορισμένες ομάδες προσώπων, οι οποίες από πίσω κρύβουν νοήματα για πολλούς απ’ όσους ακούν την παραβολή αυτή, και κυρίως όπως είπαμε γι’ αυτούς που δεν θέλουν να ακούσουν το λάθος τους.
Οι έξι ομάδες προσώπων
Στην παραβολή ακούσαμε για έξι ομάδες προσώπων.
α) Ο σπλαχνικός Πατέρας.
β) Ο μικρότερος υιός.
γ) Οι κάτοικοι της πόλης όπου πήγε ο μικρότερος υιός φεύγοντας από το σπίτι.
δ) Ο κάτοικος της πόλης εκείνης, ο ιδιοκτήτης των χοίρων.
ε) Οι υπηρέτες του σπλαχνικού Πατέρα.
στ) Ο μεγαλύτερος υιός.
Τα κεντρικά πρόσωπα είναι δύο, ο πατέρας και ο μικρότερος Υιός, όμως και οι υπόλοιπες ομάδες έχουν σημασία διότι αναφέρονται υπό του Κυρίου για τον λόγο ότι κι αυτές περιγράφουν κατηγορίες των ανθρώπων που θα συναντήσουμε σ’ αυτήν την ζωή.
α) Ο σπλαχνικός Πατέρας
Στο πρόσωπο αυτό της παραβολής εικονίζεται ο Τριαδικός Θεός, η Αγία Τριάδα, ως το πρόσωπο εκείνο που έφερε στον κόσμο τους δύο υιούς και τους έβαλε στην οικία που ο Ίδιος διαμένει, κοντά του, δηλαδή στον Παράδεισο ή για εμάς τους Χριστιανούς, στην Εκκλησία, όπου εισερχόμαστε από πολύ μικρή ηλικία, από την οποία οικεία επέλεξε ο μικρότερος υιός να αναχωρήσει ελκόμενος προφανώς από τις πρόσκαιρες απολαύσεις της πόλης στην οποία πήγε. Ο Πατέρας αυτός βλέπουμε ότι είναι καλός και αγαθός, δεν είναι καταπιεστικός, αφήνω ελεύθερο το παιδί του να διαλέξει αν θέλει να είναι κοντά του ή μακρυά του και όταν μάλιστα του ζήτησε και κάτι που κανονικά θα έπαιρνε υπό άλλες συνθήκες, την περιουσία, Εκείνος τού το έδωσε.
Ταυτόχρονα, ο Πατέρας δεν φαίνεται αδιάφορος για την πορεία που τράβηξε ο υιός του, θεωρώντας ότι εκεί που πάει είναι όλα καλά και ιδανικά, αλλά αντιθέτως κάθε μέρα ήλπιζε και αγωνιούσε για τη μετάνοια του υιού Του και ήταν έτοιμος να τον υποδεχθεί ξανά πίσω. Όμως, δεν εξεβίαζε την ελευθερία του, υποχρεώνοντάς τον να γυρίσει πίσω με τη βία, με το ζόρι που λέμε. Ένα άλλο χαρακτηριστικό του Πατέρα αυτού είναι πως ήταν πολύ πλούσιος και είχε και υπηρέτες, που σημαίνει πως ο Υιός ο μικρότερος έφυγε αδιαφορώντας για το ότι αφήνει πίσω του ένα πολύ πλούσιο σπίτι, με πολλές ευλογίες και ανέσεις.
β) Ο μικρότερος υιός
Στο πρόσωπο του μικρότερου υιού βλέπουμε τους ανθρώπους εκείνους που ενώ βρίσκονται στην ασφάλεια του σπιτιού του Πατέρα τους, της Εκκλησίας όπως είπαμε, και ενώ έχουν όλες τις δωρεές και τα χαρίσματα και τις ανέσεις, έλκονται από τις επιθυμίες τους τις αμαρτωλές να φύγουν από εκεί και να πάνε κάπου αλλού που θεωρούν ότι θα ζήσουν πιο άνετα και καλύτερα. Και πολλές φορές μεγαλώνοντας τα παιδιά νιώθουν έτσι για το σπίτι των Χριστιανών γονιών τους, που τηρούν τις νηστείες, που πάνε στην Εκκλησία κάθε Κυριακή, που κάνουν προσευχή-αγρυπνίες, ή που δεν βλέπουν τηλεόραση πολύ ή παίζουν πολλά παιχνίδια (ηλεκτρονικά και μη), ή ντύνονται στα καρναβάλια και στις απόκριες ότι δεν περνάνε τόσο καλά και ότι άλλα παιδιά, με γονείς που τους κάνουν όλα τα χατήρια και τους αφήνουν να κάνουν ό,τι θέλουν, περνούν καλύτερα.
Έτσι, λοιπόν και ο υιός αυτής της παραβολής έφυγε από το άνετο σπίτι του Πατέρα του και πήγε σε μια άλλη πόλη να καλοπεράσει, αλλά εκεί όπως ήταν αναμενόμενο και φτώχυνε, και δεν είχε τι να φάει και αναγκάστηκε να ταπεινωθεί πάρα πολύ βόσκοντας χοίρους (που είναι ένα ζώο, σύμφωνα με τον νόμο του Μωϋσέως, απαγορευμένο στους Εβραίους να το τρώνε και άρα ούτε να το εκτρέφουν καν δεν πρέπει). Όμως, είχε μέσα του τον σπόρο της μετανοίας και σηκώθηκε λοιπόν από εκεί και έφυγε, και επέστρεψε στην οικία του Πατέρα του. Άρα παρότι ο άνθρωπος για κάποιο διάστημα στην ζωή του μπορεί να πέφτει σε πολλές αμαρτίες και να μην θυμάται καθόλου τον Θεό, μπορεί να έρθουν δύσκολες καταστάσεις που να τον κάνουν να θυμηθεί την αγάπη και την καλοσύνη του Θεού Πατέρα και να επιστρέψει. Ή όπως εκείνος ο Τελώνης, να κάνει μια αμαρτία αλλά να ζητά από τον Θεό συγχώρεση. Οπότε, για κανέναν δεν μπορούμε να γνωρίζουμε μέχρι να πεθάνει και ο Θεός να τον κρίνει ποιος αληθινά είναι και αν θα μετανοήσει ή όχι.
γ) Οι κάτοικοι της πόλης όπου πήγε ο μικρότερος υιός φεύγοντας από το σπίτι
Οι κάτοικοι της πόλης όπου πήγε ο μικρός υιός είναι άνθρωποι αμαρτωλοί αλλά και οι δαίμονες, που τους παρέσυραν εκεί, για να τους κολάσουν. Είναι οι άνθρωποι που έχουν επιλέξει να ζουν με τρόπο αμαρτωλό, να παρακούν τον νόμο του Θεού και να μην τον δέχονται. Αυτό δε γίνεται ήδη από την εποχή του Κάιν και του Άβλε, που ο ένας ήθελε να είναι υπάκουος στον Θεό και ο άλλος ήταν ανυπάκουος και αμετανόητος, ακόμη και μετά τον φόνο του αδερφού του και την προσπάθεια του Θεού να τον φέρει σε μετάνοια. Άρα, υπάρχουν άνθρωποι που απορρίπτουν τον Θεό και ζουν μακρυά του.
Αυτοί τώρα πολλές φορές επιτρέπει ο Θεός, όπως είδαμε και σε άλλη παραβολή, του Πλουσίου και του Λαζάρου, να φαίνεται σ’ αυτήν την ζωή, που είναι σύντομη και πρόσκαιρη, ότι όλα τους πάνε καλά, ότι δεν τους λείπει τίποτα και όλο διασκεδάζουν. Όμως, η αλήθεια δεν είναι αυτή. Πάντοτε, παραμονεύει ο θάνατος ή κάποια καταστροφή. Σ’ αυτήν την παραβολή ο Κύριος αναφέρει ότι σ’ εκείνη την πόλη έπεσε πείνα και άρα σταμάτησαν τα γλέντια και οι αμαρτίες, αφού όποιος πεινά ψάχνει να βρει να φάει και δεν σκέφτεται τον χορό και τα τραγούδια. Άρα η χαρά εκείνων των ανθρώπων είναι πάντοτε πρόσκαιρη, ενώ των ανθρώπων που μένουν κοντά στον Χριστό η χαρά είναι αέναη, διότι και δεν τους λείπει τίποτα όπως ψάλλουμε στην Εκκλησία «πλούσιοι ἐπτώχευσαν καὶ ἐπείνασαν, οἱ δὲ ἐκζητοῦντες τὸν Κύριον, οὐκ ἐλαττωθήσονται παντὸς ἀγαθοῦ» αλλά και δεν μπορεί τίποτα να τους βλάψει. Κι αυτό ο μικρότερος υιός το γνώριζε όταν πλέον πείνασε και κόντευε να πεθάνει.
δ) Ο κάτοικος της πόλης εκείνης, ο ιδιοκτήτης των χοίρων.
Κάποιος όμως στην πόλη εκείνη είχε ακόμη κάτι για να επιζήσει, εξέτρεφε χοίρους, πράγμα παράνομο όπως αναφέραμε για τους Ιουδαίους την περίοδο εκείνη, αφού απαγορευόταν από το νόμο τους. Άρα ο άνθρωπος εκείνος έπραττε μια αμαρτία και απ’ αυτήν είχε λάβει εξουσία και δύναμη, από την αμαρτία. Αυτός είναι ο διάβολος, λοιπόν, στον οποίον όλοι οι αμαρτωλοί στο τέλος γίνονται υπηρέτες, διότι αν δεν κάνουν υπακοή στον Θεό, θα κάνουν αναγκαστικά υπακοή στον διάβολο και φυσικά ο διάβολος από μόνος του δεν έχει τίποτα το καλό να τους δώσει, και μάλιστα δεν θέλει και να τους δώσει, όπως εκείνος ο άνθρωπος στην παραβολή δεν άφηνε τους δικούς του υπηρέτες, δηλαδή τους άλλους δαίμονες, να του δίνουν καν από την τροφή των γουρουνιών.
Άρα, βλέπουμε παιδιά ότι όλα είναι του Θεού, ο διάβολος δεν έχει τίποτα. Τον κόσμο όλον ο Θεός τον έφτιαξε, ο διάβολος και ό,τι κι αν φαίνεται πως έχει προσωρινά ο διάβολος, το έχει κατά παραχώρηση Θεού και όταν θελήσει ο Θεός, ιδιαιτέρως στη Δευτέρα Παρουσία, θα του στερήσει κι αυτά που νομίζει πως έχει, διότι όπως είπαμε τα έχει κατά παραχώρηση Θεού.
ε) Οι υπηρέτες του Πατέρα
Οι υπηρέτες στο σπίτι του Πατέρα δεν είναι ούτε παιδιά του, ούτε φίλοι του, αλλά συμβολίζουν τους Αγίους Αγγέλους, καθώς και ο Απόστολος Παύλος μάς λέει ότι οι Άγγελοι είναι πνεύματα λειτουργικά (που επιτελούν κάποιο έργο δηλαδή) που αποστέλλονται για να βοηθήσουν όσους πρόκειται να σωθούν και να συμμετέχουν στην αιώνια χαρά του Παραδέισου.
Ο κάθε Χριστιανός κατά το βάπτισμά του λαμβάνει ένα φύλακα άγγελο, αλλά μπορεί να λάβει και άλλους αγγέλους βοηθούς και ειδικά ιερείς στη Θεία Λειτουργία περιστοιχίζονται από μυριάδες αγίων αγγέλων, ενώ και σε ανθρώπους που δεν είναι βαπτισμένοι μπορεί ο Θεός να στείλει άγγελο να τους βοηθήσει για να έλθουν εις μετάνοια και να πιστέψουν.
Αυτοί όπως βλέπουμε στην Παραβολή, δεν φέρνουν καμία αντίρρηση στο θέλημα του Θεού, όποιο κι αν είναι αυτό και αμέσως τρέχουν να το εκπληρώσουν, σε αντίθεση με τον μεγαλύτερο υιό στον οποίον θα αναφερθούμε αργότερα και ο οποίος φέρνει αντίρρηση στα λόγια του Πατέρα. Αυτή είναι και μια ειδοποιός διαφορά μεταξύ των ανθρώπων και των αγγέλων, ότι οι άγγελοι που επέλεξαν να είναι μαζί με τον Θεό (σε αντίθεση με τους δαίμονες που έφυγαν μακρυά Του και Τον πολεμούν) είναι καθόλα υπάκουοι και χαίρονται να εκτελούν το θέλημά Του. Το θέλημα του Θεού είναι και θέλημα δικό τους. Και γι’ αυτό ονομάζεται το μοναχικό τάγμα ισαγγελικό, επειδή προσπαθούν και οι μοναχοί να ομοιάσουν στους αγγέλους ως προς αυτό τους το χαρακτηριστικό, να δέχονται καθόλα το θέλημα του Θεού χωρίς γογγυσμό.
στ) Ο μεγαλύτερος υιός
Υπάρχουν ωστόσο και αυτοί που δεν φεύγουν από το σπίτι του Πατέρα τους, την Εκκλησία, αλλά παραμένουν εκεί μέσα και συνεχίζουν να εργάζονται, όπως ο μεγάλος Υιός και να απολαμβάνουν τις δωρεές του Πατέρα. Αυτοί τώρα, όμως, μάς τονίζει ο Κύριος με την παραβολή αυτή, ότι κινδυνεύουν πάλι όπως ο Φαρισαίος της προηγούμενης παραβολής, που ακούσαμε την προηγούμενη εβδομάδα από την αμαρτία της κατακρίσεως. Αυτοί, δηλαδή, ενώ μένουν κοντά στον Πατέρα δεν του μοιάζουν, δεν αποκτούν την αγάπη Του, την έγνοια του για τον αμαρτωλό αδερφό τους να γυρίσει πίσω, να σωθεί, αλλά ακόμη κι όταν συμβεί αυτό, βρίσκουν για κάτι να τον κατηγορήσουν και να κάνουν παράπονα στον Πατέρα τους. Και τελικά μπορεί, αν δεν μετανοήσουν, να μείνουν και έξω από το γλέντι και τη χαρά του Παραδείσου, στην οποία όμως θα μπει ο μετανοημένος άσωτος υιός.
Κατεξοχήν αυτό το ελάττωμα το είχαν οι Φαρισαίοι, όπως είδαμε την προηγούμενη Κυριακή αλλά και σε άλλες περικοπές, και αυτούς προσπαθούσε με παραβολές ο Κύριος να τους συνετίσει και να τους φέρει εις μετάνοιαν και σωτηρίαν. Όμως, το ίδιο ισχύει και για όσους από εμάς μένουμε στην Εκκλησία και κοντά στον Χριστό και βλέπουμε όλους τους υπόλοιπους να έχουν φύγει μακρυά από την Εκκλησία, να την πολεμούν πολλές φορές κιόλας, και να μη νοιάζονται. Παρότι ξέρουμε ότι αυτό που κάνουν δεν τους ωφελεί αλλά τους καταστρέφει πνευματικά, εμείς πρέπει πάντοτε να τους θέλουμε να μετανοήσουν και να σωθούν, και να τους αγαπάμε.