Το σκοτεινό σπήλαιο συμβολίζει τη σκοτεινιά του προχριστιανικού κόσμου. Μέσα λοιπόν σε αυτό το σκοτάδι και στη σκιά του θανάτου, γεννιέται ο Χριστός. Με τη γέννησή Του, φανερώνεται μία καινούργια σχέση μεταξύ Θεού και ανθρώπου.
Τα δύο ζώα και συγκεκριμένα το γαϊδουράκι και το βόδι, συμβολίζουν την αρμονική συνύπαρξη Θεού – Ανθρώπου – Φύσης.
Ο Χριστός είναι τυλιγμένος με κάποια σουδάρια νεκρικά. Εδώ, δηλώνεται ότι ο Χριστός γεννήθηκε για να πεθάνει για εμάς. Δεν είναι απλώς ο θρίαμβος της Γεννήσεως του Χριστού. Η Γέννηση του Χριστού ετοιμάζει το Πάσχα. Γι’ αυτό ο Χριστός κοιμάται μέσα σε έναν τάφο και δεν κοιμάται σε οποιοδήποτε κρεβάτι.
Η μορφή της Υπεραγίας Θεοτόκου είναι πιο μεγάλη από τα άλλα πρόσωπα και έχει κεντρική θέση δίπλα στον Ιησού. Από αυτή τη θέση φαίνεται η συνεισφορά της στη σωτηρία του ανθρώπου και δείχνει το μεγαλείο της Θείας Σάρκωσης του Χριστού. Επίσης, η Θεοτόκος κάθεται μπροστά στη φάτνη με τα χέρια σταυρωμένα, προσευχόμενη κοιτάζοντας το Θείο Βρέφος με γαλήνη. Ή σε άλλες απεικονίσεις, φαίνεται να είναι ξαπλωμένη δίπλα στο βρέφος σοβαρή, και αναλογιζόμενη το θαύμα που μόλις έγινε, με την υπερφύσικη γέννηση του Χριστού.
Στο κάτω μέρος της εικόνας (αριστερά ή δεξιά) κάθεται ο Ιωσήφ σκεπτικός. Δίπλα παρουσιάζεται ένας γέρος βοσκός καμπούρης, που συμβολίζει τον διάβολο, ο οποίος βάζει πειρασμικούς λογισμούς στον Ιωσήφ και σκέφτεται αν θα δεχθεί την Παναγία ή όχι. Αυτό χρονικά συνέβη πολύ πριν τη γέννηση του Χριστού. Ο Ιωσήφ, όμως, δεν υποκύπτει στον πειρασμό, κάνει το θέλημα του Θεού και γι’ αυτό αγιογραφείται με φωτοστέφανο. Επίσης, ο Ιωσήφ ζωγραφίζεται στην άκρη της Εικόνας και όχι μαζί με το Παιδί και την Μητέρα Του, επειδή δεν είναι ο πατέρας αλλά ο προστάτης του Ιησού και της Μαρίας.
Στο επάνω μέρος της Εικόνας είναι ο χορός των Αγγέλων. Οι Άγγελοι έχουν μια διπλή υπηρεσία: δοξολογούν τον Θεό και φέρνουν καλές αγγελίες στους ανθρώπους, δηλαδή ότι ο Χριστός γεννήθηκε. Στην Εικόνα εκφράζεται αυτή η διπλή υπηρεσία τους, παριστάνοντας ένα τμήμα των Αγγέλων προς τα πάνω, προς τον Θεό, και ένα άλλο προς τα κάτω, προς τους ανθρώπους (στο δεξιά μέρος). Οι άνθρωποι αυτοί, είναι οι ποιμένες, οι οποίοι επειδή έχουν καθαρή καρδιά μπορούν να επικοινωνούν με τον κόσμο του ουρανού και γίνονται οι πρώτοι μάρτυρες του θαύματος.
Από την άλλη μεριά της Εικόνας εικονίζονται οι Μάγοι, άλλοτε πεζοί και άλλοτε επάνω σε άλογα ή καμήλες, κρατώντας τα δώρα τους: χρυσό, λιβάνι και σμύρνα.
Μπροστά από τους Μάγους βαδίζει ο Αστέρας που τους οδηγεί και τους δείχνει την φάτνη. Η ακτίνα του Αστέρα, ξεκινά από κάποιο σημείο που βρίσκεται έξω από την Εικόνα, επάνω στον ουρανό. Αυτό σημαίνει πώς το Άστρο είναι ένας Άγγελος που τους οδηγεί στον τόπο όπου γεννήθηκε ο Χριστός.
Τέλος, στην εικόνα απεικονίζεται το πρώτο λουτρό του Βρέφους, που βρίσκεται στα δεξιά και κάτω από την Εικόνα. Το γεγονός αυτό είναι παρμένο από την Παράδοση της Εκκλησίας μας. Στα αριστερά είναι καθισμένη μια γριά, η Σαλώμη, που κρατάει στην αγκαλιά της το νεογέννητο και δοκιμάζει με το χέρι της το ζεστό νερό, μέσα σε μια κολυμβήθρα, ενώ μια μικρή χωρική με το τσεμπέρι, ρίχνει νερό για να κάνουν το λουτρό του Βρέφους. Η σκηνή, αν και είναι της καθημερινής ζωής, δείχνει για μια ακόμη φορά, καθαρά, ότι Αυτός που γεννήθηκε, δηλαδή, το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, ο Ιησούς Χριστός, εκτός από Θεός, ήταν πραγματικά και άνθρωπος και είχε και τις απαιτήσεις της ανθρώπινης φύσης.
Ἦχος α΄.
Χριστὸς γεννᾶται· δοξάσατε.
Χριστὸς ἐξ οὐρανῶν· ἀπαντήσατε.
Χριστὸς ἐπὶ γῆς· ὑψώθητε.
ᾌσατε τῷ Κυρίῳ πᾶσα ἡ γῆ,
καὶ ἐν εὐφροσύνῃ,
ἀνυμνήσατε λαοί·
ὅτι δεδόξασται.