Η Ευφημία καταγόταν από την Χαλκηδόνα, και έζησε τον 3ο αι. μ.Χ. Ο πατέρας της ονομαζόταν Φιλόφρων. Ήταν πολύ πλούσιος και κατείχε το αξίωμα του Συγκλητικού. Η μητέρα της, η Θεοδοσιανή, ήταν γυναίκα με πίστη χριστιανική. Η Αγία γεννήθηκε και μαρτύρησε στα χρόνια του Διοκλητιανού. Από την παιδική της ακόμα ηλικία είχε χριστιανική παιδεία και έμαθε να αγαπάει και να ομολογεί με ζήλο τον Χριστό.
Θαυμαστή ομολογία των Χριστιανών
Στα μέρη της Ανατολής, πού ζούσε η μακαρία Ευφημία, ηγεμόνας ήταν ο Πρίσκος.
Όταν έφτασε η γιορτή του ειδωλολατρικού θεού Άρη, στείλανε οι άρχοντες, σε όλη την επαρχία της Χαλκηδόνος γράμματα και κήρυκες, προσκαλώντας όλων τον κόσμο να γιορτάσουν. Όσοι δεν θα πήγαιναν στη Χαλκηδόνα, όπου ήταν ο ναός του ψεύτικου Θεού, θα τιμωρούνταν με θάνατο. Οι Χριστιανοί για να αποφύγουν την ειδωλολατρική γιορτή μαζεύονταν και κρυβόντουσαν σε σπίτια ή έφευγαν στην έρημο. Σε μια από αυτές τις χριστιανικές ομάδες ήταν αρχηγός η Ευφημία, η οποία στήριζε τους Χριστιανούς με την πίστη και τα λόγια της. Ο ηγεμόνας ωστόσο παρατήρησε ότι έλλειπαν οι χριστιανοί από την γιορτή και διέταξε να βρουν τους Χριστιανούς και να τους συλλάβουν. Ανάμεσα στα άτομα που συνέλαβαν ήταν και η Ευφημία μαζί με την ομάδα της, η οποία αποτελούταν από σαράντα εννέα άτομα. Οι Χριστιανοί οδηγήθηκαν στον ηγεμόνα της περιοχής, ο οποίος πρώτα τους μίλησε με υποκριτική πραότητα. Οι Χριστιανοί όμως συνέχισαν να ομολογούν την πίστη τους στον αληθινό Θεό. Τότε ο ηγεμόνας διέταξε στους στρατιώτες του να δέρνουν αλύπητα τους Χριστιανούς επί είκοσι μέρες. Ο ξυλοδαρμός ήταν τόσος πολύς και βάναυσος, που οι υπηρέτες από τον πολύ κόπο, έπεσαν εξαντλημένοι κάτω στη γη. Ο Θεός όμως δόξασε τους δούλους του και παρά τους φριχτούς πόνους, τους έδινε δύναμη. Μόλις πέρασαν οι είκοσι ημέρες ο ηγεμόνας πήγε στους μάρτυρες, εκείνοι όμως με την χάρη του παντοδύναμου Θεού έλαμπαν από χαρά, το ίδιο έλαμπε και η αγία Ευφημία.
Η Αγία στο μαρτύριο του τροχού
Μετά από αυτό ο ηγεμόνας κάλεσε κοντά του την Αγία και της υποσχέθηκε να της δώσει ό,τι επιθυμούσε. Η Αγία, όμως, συνέχισε να ομολογεί την πίστη της. Η πίστη της Αγίας ωστόσο εξαγρίωσε τον τύραννο, ο οποίος διέταξε αμέσως να την βάλουν στον τροχό. Εκεί συντρίβονται όλα τα κόκκαλα της Αγίας και το αίμα τρέχει παντού. Οι πόνοι είναι φοβεροί. Ο νους της όμως και η αγάπη της, όλη η ύπαρξη της είναι προσηλωμένη στον Χριστό και στην προσευχή. Τότε ο παντογνώστης Θεός απάντησε στην προσευχή της, αμέσως ήλθε μια αόρατος δύναμις εξ Ουρανού, η οποία την έλυσε από τον τροχό και γιάτρεψε τελείως το σώμα της, ώστε δεν φαινόταν το παραμικρό σημάδι από τις πληγές. Οι δήμιοι υστέρα από αυτό φοβήθηκαν και σταμάτησαν το θλιβερό έργο τους. Η Μάρτυς βγήκε τότε από τον τροχό και περιπατούσε υγιέστατη και αβλαβής. Το πρόσωπό της, το οποίο το έλουζε ένα θείο φως, ήταν πολύ πιο όμορφο από πριν.
Στην κάμινο του πυρός
Ο τύραννος τυφλωμένος από τον εγωισμό του, όχι μόνο δεν πίστεψε στον Χριστό, αλλά διέταξε να ρίξουν την Αγία μέσα στην φωτιά της καμίνου. Όμως οι προϊστάμενοι των δημίων, Σωσθένης και Βίκτωρ, πήγαν στον Πρίσκο και του είπαν:
– Εμείς, όπως βλέπεις και μόνος σου, είμαστε πρόθυμοι να εκτελέσουμε τις διαταγές σου, αλλά εδώ δεν μπορούμε. Δεν μπορούμε να αγγίξουμε το σώμα της παρθένου, διότι βλέπουμε δίπλα της κάτι φοβερούς άνδρες να στέκονται, που μας φοβερίζουν και είναι έτοιμοι να σκορπίσουν την φωτιά επάνω μας, για να την προφυλάξουν και να την προστατέψουν. Με αυτά, πού βλέπουμε, πιστεύουμε και εμείς, ότι ο Θεός της Ευφημίας ο Χριστός είναι Θεός αληθινός.
Ο Πρίσκος μόλις τα άκουσε αυτά τα έχασε. Αμέσως διέταξε να τους φυλακίσουν και τους δυο για παράβαση διαταγής και εκδήλωση αναγνωρίσεως του Χριστού.
Ο Σωσθένης και ο Βίκτωρ την επόμενη μέρα μαρτύρησαν για την πίστη τους στον Χριστό.
Εν τω μεταξύ, ο ηγεμόνας διέταξε δύο κακοπροαίρετους να ρίξουν την Αγία μέσα στην φλεγόμενη κάμινο. Πέταξαν λοιπόν εκείνοι την Αγία μέσα στην φωτιά της καμίνου. Η φλόγα όμως φούντωσε, ξεχύθηκε γύρω από την κάμινο με ορμή και κατέκαψε εκείνους που έριξαν μέσα την Αγία. Όταν η φλόγα μαράθηκε και οι υπηρέτες σκορπίσθηκαν, η Αγία βγήκε από την κάμινο τελείως αβλαβής.
Το ένδοξο τέλος της Μάρτυρος
Ο Πρίσκος, όμως, έμενε και πάλι τυφλός μπροστά στα θαύματα και διέταξε η Αγία να αγωνιστεί στο στάδιο με τα θηρία. Εκείνη στενοχωριόταν γιατί δεν αναχωρούσε το συντομότερο για τον ποθούμενο της Νυμφίο Χριστό, στην αληθινή και παντοτινή ζωή. Για αυτό προσευχήθηκε και ζήτησε από τον Κύριο να παραλάβει την ψυχή της. Καθώς προσευχόταν η Μάρτυς, οι τύραννοι άφησαν να ορμήσουν κατά πάνω της τέσσερα λιοντάρια και τρεις αρκούδες. Τότε έγινε κάτι θαυμαστό, τα θηρία πλησίασαν και άρχισαν να φιλάνε με πολλή ευλάβεια, σαν να ήταν άνθρωποι, τα πόδια της Αγίας. Μία όμως αρκούδα δάγκωσε ένα μέρος από το σώμα της Αγίας. Το δάγκωμα δεν έκανε ούτε κάποια πληγή ούτε κάποιο σημάδι στο σώμα της Αγίας. Αυτό όμως έγινε αφορμή να πάει η Μάρτυς Ευφημία προς τον ποθούμενο Νυμφίο της Χριστό.
Ο Θεός δόξασε την έξοδο της από αυτόν τον κόσμο, διότι ακούστηκε φωνή από τον Ουρανό πού έλεγε:
– «Πήγαινε προς τον στεφανοδότη, εσύ που αγωνίστηκες τον καλό αγώνα, για να λάβεις τους μισθούς και τις αμοιβές των κόπων σου».
Συγχρόνως δε με την φωνή έγινε και μεγάλος σεισμός, που έσεισε την πόλη. Όλοι οι κάτοικοι φοβήθηκαν και έφευγαν έξω. Τότε βρήκαν την ευκαιρία οι γονείς της Αγίας, πήραν το μαρτυρικό και πολύτιμο εκείνο σώμα της και το έθαψαν με τα χέρια τους σε ένα τόπο κοντά στην Χαλκηδόνα. Το ενεταφίασαν με ευλάβεια και τιμές. Όταν το ενεταφίαζαν δεν έκλαιγαν, αλλά χαίρονταν, διότι αξιώθηκαν να είναι γονείς τέτοιας νέας.
Η μνήμη της εορτάζεται στις 16 Σεπτεμβρίου.