Την Κυριακή της Ορθοδοξίας εορτάζουμε την επαναφορά των εικόνων μετά από πολλά χρόνια διαμάχης μεταξύ των εικονομάχων και των ορθοδόξων, που η πρώτη της φάση τελείωσε με την καταδίκη των Εικονομάχων από την Ζ’ Οικουμενική Σύνοδο το 789. Συγκεκριμένα, το 726 μ.Χ. ο αυτοκράτορας Λέων ο Γ΄ ο Ίσαυρος απαγόρευσε στους χριστιανούς να προσκυνούν τις εικόνες, με αποτέλεσμα να διώκονται και να έχουμε σήμερα πολλούς ομολογητές Αγίους. Τελευταίος διώκτης των πιστών στις εικόνες ήταν ο αυτοκράτορας Θεόφιλος. Ωστόσο, η σύζυγός του, η Αγία Θεοδώρα με τη βοήθεια του Πατριάρχη Μεθοδίου, του κλήρου και του λαού της Κωνσταντινούπολης, επανέφεραν τις εικόνες το 843 μ.Χ. Δηλαδή, μετά από 100 χρόνια περίπου διαμάχης.
Κατά την ημέρα αυτή γίνεται και η περιφορά των ιερών εικόνων γύρω από τους ναούς, για να θυμόμαστε την αναστήλωσή τους, δηλαδή την επαναφορά των εικόνων στις εκκλησίες.
Ο λόγος που απαγορευόταν να προσκυνούν οι πιστοί τις εικόνες είναι, επειδή πίστεψαν ότι αυτή η πράξη είναι ειδωλολατρική. Δηλαδή, έλεγαν ότι οι Χριστιανοί προσκυνούν το ξύλο και όχι το πρόσωπο που απεικονίζεται.
Η ιστορία της εικόνας ξεκινάει από τα χρόνια του Κυρίου μας, με το «Άγιον Μανδήλιον», δηλαδή τη μορφή του Χριστού σε κάποιο ύφασμα που την αποτύπωσε ο ίδιος ο Κύριος μας και η οποία από την Εκκλησία μας εορτάζεται στις 16 Αυγούστου.
Σύγχρονες σχεδόν είναι και οι εικόνες της Παναγίας που αγιογράφησε ο Ευαγγελιστής Λουκάς, με την άδειά της.
Επομένως δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι:
Όταν προσκυνούμε μία εικόνα, τιμάμε το πρόσωπο που απεικονίζει (δηλαδή το Χριστό την Παναγία τους Αγίους) και όχι το ξύλο.
Σχετικά με αυτό, ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός λέει ότι αγιογραφούμε τον Χριστό και τους Αγίους, για να μιμούμαστε τον αγώνα τους «Αυτών τα κατορθώματά και τα πάθη ζωγραφίζω, επειδή με αυτά αγιάζομαι και θέλω να τα μιμηθώ»!
Με την εικόνα εκφράζουμε την ανθρώπινη φύση του Χριστού, δηλαδή ότι το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας έγινε άνθρωπος, για να γίνει ο άνθρωπος σαν και Αυτόν, δηλαδή Άγιος. Γι’ αυτό, λοιπόν, όποιος δεν δέχεται τον εικονισμό του Χριστού, αρνείται ουσιαστικά την ανθρώπινη φύση Του!
Η εικόνα είναι ένα μέσο προσευχής. Όταν θέλουμε να προσευχηθούμε ή να κάνουμε κάποια παράκληση, πηγαίνουμε στο εικονοστάσι μας και ζητάμε αυτό που επιθυμούμε από την Παναγία και τους Αγίους μας, κοιτάζοντας τους. Με αυτόν τον τρόπο η προσευχή μας γίνεται πιο εύκολη, επειδή αισθανόμαστε ότι μιλάμε με ζωντανά πρόσωπα, καθώς υπάρχει σε αυτά η χάρη του Θεού, δηλαδή το Άγιο Πνεύμα.