Άρχισαν να αναζωπυρώνονται οι φόβοι για απώλεια της Μακεδονίας και της Θεσσαλονίκης. Βενιζελικά στελέχη έδειξαν ανησυχία για την τύχη της Μακεδονίας, καθότι η διστακτικότητα εκ μέρους της ελληνικής πλευράς σχετικά με τη συμμετοχή της χώρας στον πόλεμο έδινε την ευκαιρία στους Βούλγαρους και τους Σέρβους να προωθούν τους διπλωματικούς και στρατιωτικούς σχεδιασμούς τους στην περιοχή. Η αντίδραση στην επιβουλή της Μακεδονίας από τον πληθυσμό της Θεσσαλονίκης υπήρξε άμεση. Στις 15 Μαΐου 1916 πραγματοποιήθηκε συγκέντρωση στην Πλατεία Αγίας Σοφίας, όπου το συγκεντρωμένο πλήθος φώναξε συνθήματα υπέρ της Μακεδονίας, του Βενιζέλου και της Αντάντ.
Εκδήλωση του Κινήματος της Εθνικής Άμυνας στη Θεσσαλονίκη έγινε τη νύχτα της 16ης προς 17η Αυγούστου 1916. Σχηματίστηκε στην πόλη Επαναστατική Επιτροπή αποτελούμενη από επιφανείς Θεσσαλονικείς και βενιζελικά στελέχη, Μέσα σε έναν μήνα, το Κίνημα επικράτησε στην Κεντρική Μακεδονία. Οι στρατιωτικές δυνάμεις, οι οποίες παρέμειναν πιστές στον Κωνσταντίνο, συνελήφθησαν και απομακρύνθηκαν από τη Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια αντικαταστάθηκαν από άτομα πιστά στον Βενιζέλο.
Στις 12 Σεπτεμβρίου ο Βενιζέλος και ο Παύλος Κουντουριώτης μαζί με μια εκατοντάδα υποστηρικτών τους αναχώρησαν από την Αθήνα για τα Χανιά όπου και συγκρότησαν την επόμενη ημέρα «Προσωρινή Κυβέρνηση». Την περίφημη «Τριανδρία» συμπλήρωσε ο Παναγιώτης Δαγκλής, ο οποίος εντάχθηκε αργότερα στην ηγετική ομάδα. Στις 15 Σεπτεμβρίου η Προσωρινή Κυβέρνηση εξέδωσε το πρώτο φύλλο της «Εφημερίδος» της. Η Ελλάδα χωρίστηκε επισήμως στο κράτος του Κωνσταντίνου και το κράτος του Βενιζέλου, γεγονός το οποίο αποτυπώθηκε και στη γεωγραφική διάσπαση της χώρας, όταν ο Βενιζέλος εγκατέστησε την κυβέρνησή του στις 26 Σεπτεμβρίου 1916 στη Θεσσαλονίκη, αναλαμβάνοντας την ηγεσία του Κινήματος της Εθνικής Άμυνας. Η Ελλάδα εισήλθε σε μια περίοδο εμφύλιας σύγκρουσης ανάμεσα σε βενιζελικούς και αντιβενιζελικούς. Ο Εθνικός Διχασμός ήταν πια γεγονός με το Κράτος της Θεσσαλονίκης υπό τον Βενιζέλο και το κράτος των Αθηνών υπό τον Βασιλιά Κωνσταντίνο. Μετά την εγκατάστασή του στη Θεσσαλονίκη, ο Βενιζέλος οργάνωσε την επαναστατική κυβέρνησή του. Άμεση προτεραιότητα υπήρξε η συγκρότηση στρατού για τη συμμετοχή στον πόλεμο στο πλευρό των δυνάμεων της Αντάντ.
Η Ατάντ απαίτησε την απομάκρυνση του Κωνσταντίνου και ζήτησε τον αφοπλισμό του στρατού και ναυτικού της Ελλάδας. Πράγματι αυτό γίνεται, αλλά δημιουργείται από τον αντιβενιζελικό Ιωάννη Μεταξά ο Σύνδεσμος των Επίστρατων, μια φιλοβασιλική και παραστρατιωτική οργάνωση από αντιβενιζελικούς αξιωματικούς οι οποίοι είχαν αποστρατευτεί.
Ιούνιος 1916
17 Αυγούστου 1916
Η Αντάντ απαιτεί από τον βασιλιά τον αφοπλισμό των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων.
Αποδοχή του αιτήματος αλλά συγκρότηση των πρώην στρατιωτικών σε συνδέσμους (Επίστρατοι = παραστρατιωτικό φιλοβασιλικό σώμα 200.000 μελών)
Οι Βενιζελικοί δημιουργούν στη Μακεδονία την Εθνική Άμυνα και πραγματοποιούν κίνημα.
Αίτημα: Η συμμετοχή της Ελλάδας στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ.
Βλέπω την παρακάτω παρουσίαση ως τη διαφάνεια 12:
Και ακούω το παρακάτω τραγούδι που γράφτηκε εκείνη την εποχή: