Aπό τότε που ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός με τις διδαχές του έκανε φανερό ότι το ποθούμενο δεν θα ερχόταν όσο το Γένος παράδερνε στην αμάθεια ,αφ΄ οτου απέδειξε ότι άνδρας και γυναίκα είναι πλάσματα του Θεού ισότιμα, τα Παρθεναγωγεία άρχισαν αν ιδρύονται και οι απόφοιτές τους να προσφέρουν το έργο τους στον ελληνισμό ,που άρχισε να αποτινάζει από πάνω του τις αλυσίδες της σκλαβιάς. Στην Μακεδονία ιδιαίτερα άνθισαν μετά τα 1870 και την απόσχιση της βουλγαρικής εκκλησίας από το Πατριαρχείο ,οπότε και άρχισε άγριος ο θρησκευτικός προσηλυτισμός. Τότε ο ελληνισμός αφυπνίστηκε και με το όπλο της παιδείας αγωνίστηκε να προασπίσει τα ελληνικά συμφέροντα έναντι της βουλγαρικής απειλής. «Πόλεμος επηρεασμού ψυχών», χαρακτηρίσθηκε ο Μακεδονικός Αγώνας. Δρούσαν τότε στο χώρο της Μακεδονίας μας Βούλγαροι αλλά και Ρουμάνοι, που επιδιώκανε να καταλάβουν προς όφελός τους περιοχές της. Οργανωμένες αποστολές, χρηματοδοτούμενες αδρά. Ο ελληνισμός κινδύνευε από τον επιχειρούμενο πανσλαβισμό. Ήταν ανάγκη να ενισχυθούν οι Έλληνες της Μακεδονίας.
Και όταν ξέσπασε ο ένοπλος μακεδονικός αγώνας, οι δασκάλες των δεκαεπτά με είκοσι ετών επιτέλεσαν το χρέος τους ακέραια. Με την πένα στο χέρι και το περίστροφο κρυμμένο στον κόρφο, αντιμετώπισαν τους κομιτατζήδες που θέλανε να τις εξοντώσουν γιατί θαρρούσαν πως, αν αποκεφάλιζαν πνευματικά τον τόπο, η Μακεδονία θα έπεφτε στα χέρια τους. Οι δασκάλες του Μακεδονικού Αγώνα ήταν πραγματικά ανδρείες και την αντρειοσύνη αυτή μετάγγισαν και στις ψυχές όχι μόνο των μικρών μαθητών τους, αλλά και των φοβισμένων Ελλήνων. Και πήραν θάρρος οι κατατρεγμένοι από τους Βουλγάρους χωρικοί και αντιστάθηκαν στους κομιτατζήδες. Και ήρθε, με αγώνες και θυσίες από πολλούς γνωστούς και αφανείς ήρωες, η πολυπόθητη λευτεριά στην μακεδονική γη…
Όλους αυτούς τους κινδύνους για τον ελληνισμό συνειδητοποίησε έγκαιρα ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ιωακείμ ο Γ΄ και τοποθέτησε δραστήριους ιεράρχες στη Μακεδονία. Αυτός παρότρυνε και στη δημιουργία Σχολείων και οργανώθηκε η αποστολή Ελλήνων Δασκάλων στη Μακεδονία.
Όταν το 1904 έφθασε στη Θεσσαλονίκη για τον συντονισμό του Μακεδονικού Αγώνα ο Λάμπρος Κορομηλάς, ως Πρόξενος του ελληνικού Προξενείου, αμέσως συνειδητοποίησε την κατάσταση που επικρατούσε από τις διάφορες προπαγάνδες και τον τεράστιο κίνδυνο του αφελληνισμού. Και έκανε εθνικό προσκλητήριο. Κάλεσε δασκάλους να συνδράμουν στον εθνικό σκοπό της διασώσεως της ελληνικότητας του τόπου. «Να σώσουμε το της ψυχής έδαφος», έλεγε. Τότε ήταν που έσπευσαν νεαρές δασκάλες, απόφοιτες ελληνικών Παρθεναγωγίων, και σκορπίσθηκαν στα χωριά της Μακεδονίας μας, για να εμψυχώσουν τους Έλληνες.
Τα Παρθεναγωγεία ήταν ανώτερες σχολές Θηλέων, φυτώρια πατριωτισμού. Υπήρχαν σε μεγάλες πόλεις της Μακεδονίας με πιο γνωστό το Παρθεναγωγείο Θεσσαλονίκης. Ευγενείς Ελληνίδες, με πίστη στον Θεό και αγάπη στην Πατρίδα ήταν οι απόφοιτές τους.
Αυτές έγιναν συνεργάτιδες στον Μακεδονικό Αγώνα. Έγιναν τα στηρίγματα των Ελλήνων στις παγίδες που τους έστηναν οι Βούλγαροι. Με τι τόλμη, με τι ηρωισμό, με τι αυταπάρνηση! Με κύριο σκοπό της δράσεώς τους την εθνική αφύπνιση και τη φιλοπατρία.