Η Εκκλησία μας χωρίζει τους Αγίους της σε διάφορες κατηγορίες
ανάλογα με την ιδιότητά τους ή τον τρόπο που ετελειώθησαν εν Κυρίῳ.
Οι κατηγορίες λοιπόν είναι οι εξής:
Προφήτες: Λέγονται όλοι εκείνοι οι άγιοι άνδρες και γυναίκες που κατά την προ Χριστού περίοδο μέχρι και τον Ιωάννη τον βαπτιστή κήρυξαν στον Ιουδαϊκό λαό τον λόγο του Θεού και προφήτευσαν την έλευση του Μεσσία όπως ο Μωυσής, ο Ηλίας, ο Ησαΐας και άλλοι.
Προπάτορες: Λέγονται κυρίως οι πρόγονοι του Χριστού από του Αδάμ μέχρι και των αμέσων κατά σάρκα προγόνων Του, και ευρύτερα όλοι οι «Δίκαιοι» άνδρες της Παλαιάς Διαθήκης που έζησαν πριν από τον Χριστό, όπως ο Ενώχ, ο Νώε, ο Έσδρας κλπ.
Απόστολοι: Λέγονται οι άμεσοι μαθητές του Χριστού οι δώδεκα και οι εβδομήκοντα όπως ο Πέτρος και Παύλος, ο Ανδρέας, ο Κλεόπας αλλά και οι πρώτοι μαθητές των Αποστόλων που εκήρυξαν και αυτοί το Ευαγγέλιο όπως ο Τίτος, ο Τιμόθεος ο Σίλας κ.α. Στην ίδια κατηγορία έχουμε τους τέσσερις Ευαγγελιστές που έγραψαν τα ισάριθμα κανονικά ευαγγέλια και οι Ισαπόστολοι, οι Άγιοι δηλαδή που δεν ήταν μεν Απόστολοι αλλά πρόσφεραν τόσο μεγάλες υπηρεσίες στον Χριστιανισμό, που από ευγνωμοσύνη τούς αναγνωρίστηκε από την Εκκλησία ίση αξία με τους Αποστόλους όπως ο Μέγας Κωνσταντίνος και η μητέρα του Αγία Ελένη, η Αγία Φωτεινή η Σαμαρείτιδα, η Αγία Όλγα των Ρώσων κλπ.
Μάρτυρες: είναι οι πιστοί εκείνοι χριστιανοί που από τον Πρωτομάρτυρα Στέφανο μέχρι και τους σύγχρονους μας νεομάρτυρες προτίμησαν τον θάνατο, και τον πιο φρικτό ακόμη, αρκεί να μην αρνηθούν τον Χριστό και προδώσουν την πίστη Εκείνου, που πρώτος θυσιάστηκε για την Σωτηρία όλων μας. Σ’αυτούς υπάγονται και οι Ιερομάρτυρες, οι κληρικοί δηλαδή μάρτυρες, όπως ο Άγιος Χαραλάμπης, ο Άγιος Βλάσσιος, ο Άγιος Ερμόλαος κ.α., οι Οσιομάρτυρες, οι μοναχοί δηλαδή μάρτυρες, όπως ο Άγιος Νίκων και η Αγία Ευγενία, οι Μεγαλομάρτυρες που υπέφεραν πριν πεθάνουν τα πιο φρικτά βασανιστήρια για να ξαναγυρίσουν στην ειδωλολατρία, όπως είναι ο Άγιος Γεώργιος, ο Άγιος Δημήτριος, οι Άγιοι Θεόδωροι κ.α., οι Παρθενομάρτυρες, οι γυναίκες παρθένες που μαρτύρησαν για τον Χριστό, όπως η Αγία Βαρβάρα, η Αγία Αικατερίνη κ.α., οι Οσιοπαρθενομάρτυρες, οι μοναχές δηλαδή μάρτυρες όπως η Αγία Παρασκευή και τέλος οι Νεομάρτυρες, οι σύγχρονοι μας δηλαδή μάρτυρες, που βασανίστηκαν και σκοτώθηκαν από τους Τούρκους γιατί αρνήθηκαν να αλλάξουν την πίστη τους (κάπου αναφέρει ο Φώτης Κόντογλου ότι οι Νεομάρτυρες εκτιμώνται περί τους 35.000!) όπως ο Άγιος Γεώργιος εξ Ιωαννίνων, Άγιος Θεόδωρος ο Βυζάντιος, Άγιος Γεώργιος ο Χιοπολίτης κ.α.
Ομολογητές: Λέγονται οι χριστιανοί που στην εποχή των διωγμών σύρθηκαν στα ειδωλολατρικά δικαστήρια, ομολόγησαν την πίστη τους στον Χριστό, τους υπέβαλλαν σε μαρτύρια για να Τον αρνηθούν, αλλά για τον ένα ή τον άλλο λόγο δεν θανατώθηκαν όπως οι μάρτυρες π.χ. ο Άγιος Μάξιμος, ο Άγιος Χαρίτων κ.α.
Όσιοι: Λέγονται οι μοναχοί και Οσίες μοναχές που έζησαν υποδειγματική μοναχική ζωή και δεν προσέφεραν μεν το αίμα τους, αλλά θυσίασαν την ζωή τους και με καθημερινό «μαρτύριο της συνειδήσεως» κέρδισαν τον ουρανό, π.χ. ο Μέγας Αντώνιος, ο Μέγας Ευθύμιος, ο Άγιος Αθανάσιος ο ἐν Ἄθῳ, η Αγία Ευφροσύνη κ.α.
Ιεράρχες και Διδάσκαλοι: Λέγονται οι μεγάλοι εκείνοι επίσκοποι που με αγιότητα και φρόνηση ποίμαιναν τον λαό του Θεού και δίδαξαν γραπτά ή προφορικά τον Λόγο της αληθείας, όπως οι τρεις Ιεράρχες, Βασίλειος, Γρηγόριος και Ιωάννης, ο Μέγας Αθανάσιος κ.α.
Πατέρες: Λέγονται –κυριολεκτικά– οι κληρικοί εκείνοι που διακρίθηκαν για την αγιότητα του βίου τους και την ορθή τους διδασκαλία, που διατύπωσαν στα σοφά τους συγγράμματα, αλλά και γενικά όλοι οι άγιοι κληρικοί και μοναχοί.
Υποκατηγορίες:
– Πρωτομάρτυρας: Είναι ο πρώτος Άγιος που μαρτύρησε τον Χριστό ως τον μόνον αληθινό Θεό με την ζωή του. Πρωτομάρτυρας είναι ο Άγιος Στέφανος ο Διάκονος.
– Μεγαλομάρτυρας: ‘Οποιος άγιος ή αγία υπέμεινε πολλά βασανιστήρια. Μεγαλομάρτυρες ονομάζονται οι Άγιος Γεώργιος, Άγιος Δημήτριος, Αγία Ειρήνη, Αγία Αικατερίνη και πολλοί άλλοι Άγιοι.
– Οσιομάρτυρας: Ο Άγιος ή η Αγία που μαρτύρησε και ήτανε ρασοφόρος. Για παράδειγμα ο Άγιος Χαράλαμπος.
– Οσιοπαρθενομάρτυρας: Όποιος ή όποια μαρτύρησε σε μικρή ηλικία και δεν είχε προλάβει να έρθει σε γάμο.
Παιδομάρτυρας: Όποιος Αγία ή όποια Αγία μαρτύρησε για
τον Χριστό σε παιδική ηλικία.
Αυτούς θα γνωρίσουμε εμείς φέτος!