Η περιοχή της Ελλάδος χωρίζεται σε γεωγραφικά διαμερίσματα, δηλαδή σε περιοχές που παρουσιάζουν κοινά γεωμορφολογικά και ιστορικά χαρακτηριστικά και ανήκουν γεωγραφικά στον ίδιο χώρο.
Για να αποτυπώσουμε τις πληροφορίες που αναφέρθηκαν μόλις, δηλαδή τα “γεωμορφολογικά και ιστορικά χαρακτηριστικά” και το ότι ανήκουν “γεωγραφικά στον ίδιο χώρο“, χρειάζεται να σχεδιάσουμε παραπάνω από έναν χάρτες, που ο καθένας θα έχει διαφορετικές πληροφορίες, αλλά και βίντεο, όσον αφορά το κομμάτι της ιστορίας, γιατί η ιστορία έχει να κάνει με την χρονική εξέλιξη ενός τόπου και δεν μπορεί να αποτυπωθεί σε ένα χαρτί αλλά σε πολλά, όπως στην παρακάτω εικόνα.
Πάμε, λοιπόν, να δούμε ποιους χάρτες θα χρειαστούμε στο σημερινό μάθημα για να καταλάβουμε πώς χωρίζεται η Ελλάδα σε Γεωγραφικά Διαμερίσματα!
Τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά μάς δίνονται από χάρτες όπως ο γεωφυσικός, όπου μας δείχνει το ανάγλυφο της περιοχής: τα βουνά, τα ποτάμια, τις πεδιάδες, πόσο ορεινή ή πόσο πεδινή είναι μια περιοχή, αν είναι νησί, χερσόνησος ή ηπειρωτική μια περιοχή κ.ο.κ.
Τα ιστορικά στοιχεία από την άλλη πλευρά θα τα πάρουμε από πολλούς χάρτες, σε πολλές και διαφορετικές εποχές, ή πλέον από βίντεο ειδικά διαμορφωμένα, που μπορούν να μας δείξουν τις πληροφορίες διαδοχικά και πιο άμεσα, όπως το διπλανό.
Στο βίντεο αυτό βλέπουμε τη σειρά με την οποία απελευθερώθηκαν οι περιοχές της Ελλάδος μετά την επανάσταση του 1821, αλλά και ότι απελευθερώθηκαν σε ομάδες και όχι μία-μία. Συνεπώς, το κάθε κομμάτι που απελευθερωνόταν και προσαρτόταν στην Ελλάδα είχε κι ένα ξεχωριστό όνομα.
Αρχικά ήταν η Πελοπόννησος και η Ρούμελη μαζί με κάποια νησιά (Κυκλάδες και Σποράδες). Κατόπιν είχαμε την προσάρτηση των Επτανήσων, πιο μετά της Θεσσαλίας και του νομού Άρτης. Το 1913, μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους, είχαμε την προσάρτηση της Ηπείρου, της Μακεδονίας και της Κρήτης, ενώ το 1920 προσαρτήθηκαν η Ανατολική και η Δυτική Θράκη και τα υπόλοιπα νησιά του Αιγαίου. Όμως, το 1923 απωλέσαμε την Ανατολική Θράκη και την περιοχή της Σμύρνης που μας είχε παραχωρηθεί. Τέλος, το 1947 προσαρτήθηκαν τα Δωδεκάνησα.
Κατόπιν όλων των παραπάνω, πάμε να δούμε, λοιπόν ποια είναι τα γεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδος:
1. Πελοπόννησος
2. Στερεά Ελλάδα
3. Νησιά Ιονίου Πελάγους (Επτάνησα)
4. Θεσσαλία
5. Ήπειρος
6. Μακεδονία
7. Θράκη
8. Κρήτη
9. Νησιά Αιγαίου Πελάγους (Βορείου και Νοτίου)
Παρατηρούμε ότι σε γενικές γραμμές ο χωρισμός ακολουθεί τα ιστορικά γεγονότα των προσαρτήσεων μετά από νικηφόρους πολέμους (Βαλκανικούς, Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, που ήμασταν με το μέρος των νικητών και πήραμε τα Δωδεκάνησα από τους Ιταλούς, αλλά όχι τη Βόρεια Ήπειρο).
Ωστόσο, παρατηρούμε, ακόμη ότι ορισμένα νησιά είναι μαζί με τις κοντινές σ’ αυτά ηπειρωτικές περιοχές και όχι με άλλες ομάδες νησιών όπως είναι η Σαμοθράκη, που ανήκει στο γεωγραφικό Διαμέρισμα Θράκης, οι Σποράδες που ανήκουν στο γεωγραφικό διαμέρισμα της Θεσσαλίας, ή η Σκύρος, που μαζί με την Εύβοια εντάσσονται στο Γεωγραφικό Διαμέρισμα της Στερεάς Ελλάδος. Άρα, ναι μεν σε γενικές γραμμές τα νησιά χωρίζονται σε ομάδες και αποτελούν ξεχωριστά γεωγραφικά διαμερίσματα (Ιονίου / Αιγαίου), αλλά δεν εντάσσονται όλα τα νησιά του Αιγαίου σ’ ένα γεωγραφικό διαμέρισμα.