Κατά την τελευταία περίοδο της ενετοκρατίας στην Πελοπόννησο (1685-1715 μ.Χ.) πολλοί μωαμεθανοί πιέστηκαν να γίνουν ρωμαιοκαθολικοί, ενώ την περίοδο που ακολούθησε, κατά την οποία κυριαρχούσαν οι Τούρκοι στη συγκεκριμένη περιοχή (1715-1821 μ.Χ.) έγινε ακριβώς το αντίθετο. Πολλούς χριστιανούς και εκχριστιανισμένους μωαμεθανούς τους ανάγκαζαν να εξισλαμισθούν. Μεταξύ των εξισλαμισθέντων έδωσε ο Θεός να είναι και ο πατέρας του Πανάγου.
Ο Πανάγος είχε πολλές γνώσεις και κατ’ επέκτασην αρετές, και για αυτό είχε τη θέση του Σύνδικου κατά την βενετική κυριαρχία. Δεν ξέρουμε την καταγωγή του αλλά έζησε στην Γαστούνη του νομού Ηλείας. Επίσης, ήταν έγγαμος και κατά το συναξάρι είχε τουλάχιστον ένα γιό.
Όταν στην περιοχή στης Γαστούνης έφτασε ο Οσμάν πασάς, τον υποδέχθηκε ο Πανάγος ως Σύνδικος. Ο Οσμάν πασάς διέκρινε γρήγορα τις ικανότητες και τις γνώσεις του Πανάγου και συχνά τον συμβουλευόταν για διάφορα ζητήματα. Κάποια στιγμή βγήκε διαταγή εξισλαμισμού των χριστιανών και των εκχριστιανισμένων μωαμεθανών, οι οποίοι εκχριστιανίστηκαν κατά την ενετοκρατία. Ακολούθησε διωγμός. Πολλοί χριστιανοί κατέφευγαν στα βουνά, στα δάση, σε άλλους τόπους προκειμένου να μην αλλαξοπιστήσουν. Άλλοι θυσιάστηκαν για την πίστη τους στον Θεό. Ο Οσμάν πασάς, λόγω της εκτίμησης που του είχε, του ζήτησε να αλλάξει πίστη. Ωστόσο, επειδή ο Πανάγος δεν φαινόταν ότι θα άλλαζε γνώμη, του ζήτησε να τον ακολουθήσει στην Κέρκυρα, αλλά ο Θεός ευδόκησε ώστε μία ασθένεια να τον κράτήσει πίσω. Έτσι, τον κάλεσε ο Μουράτ αγάς, ο οποίος με καλοπιασίματα και απειλές θέλησε να τον κάνει μωαμεθανό. Ο Πανάγος, όμως, παρέμεινε σταθερός και ακλόνητος στην πίστη. Ο Μουράτ «λύσσαξε» από θυμό κυριολεκτικά, ενώ ένας υπηρέτης του ράπισε τον Πανάγο.
Εντέλει αποφασίστηκε ο θάνατος δια του αποκεφαλισμού για τον ομολογητή του Χριστού. Ο Άγιος πρόλαβε να προσευχηθεί πριν θανατωθεί. Την 1η Μαρτίου εορτάζεται η μνήμη του. Το λείψανό του βρίσκεται στο Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου Γαστούνης.
Ἀπολυτίκιον.
Ἦχος γ΄. Τήν ὡραιότητα.
Τὸν νεομάρτυρα Πανάγον ἅπαντες,
ἡμεῖς γεραίρομεν ἐνθέοις ᾄσμασιν,
τόν τῆς Γαστούνης ἀθλητήν χρόνοις τε τοῖς ὑστέροις,
οὗτος γάρ ἀπώσατο, εὐσεβείας τήν ἄρνησιν,
μάρτυς δέ ἀπερίτρεπος ἀνεδείχθη ἐν ἄρχουσιν·
Διό ἐν χαρμοσύνῃ βοῶμεν·
Χαῖρε, Χριστοῦ ὀ νεομάρτυς.
Βήμα 1ο: Εντοπίστε τη Γαστούνη του νομού Ηλείας.
Βήμα 2ο: Δείτε την Γαστούνη στο παρακάτω βίντεο.
Βήμα 3ο: Σκέφτομαι και απαντώ στις παρακάτω ερωτήσεις. Έπειτα κλικάρω και ελέγχω την απάντηση.